Cząber

Cena: 2,00 zł 2.00
ilość szt.
Zyskujesz 0 pkt [?]
dodaj do przechowalni

Opis

Inne polskie nazwy: cząberek, pieprzyk, ziele fasolowe, lub od nazwy łacińskiej - satureja, w dawnych czasach również dzięcielina.

 

Skąd pochodzi i gdzie go szukać?

Cząber pochodzi z Azji Mniejszej i wybrzeży Morza Śródziemnego, gdzie rośnie na suchych wapiennych wzgórzach. Uprawiany jest głównie w Europie środkowej i północnej, szczególnie na Bałkanach oraz w Azji Mniejszej, środkowej i Ameryce Północnej.

 

Typowe cechy rośliny

 

Należy do roślin jednorocznych o pędach silnie rozgałęzionych, wysokich do 40 cm. Liście posiada ustawione naprzeciwlegle, drobne, równowąskie, lancetowate, na szczycie zaostrzone, bezogonkowe o długości dochodzącej do 3 cm. Na powierzchni liści wyraźnie zaznaczają się ciemniejszymi centkami gruczołki olejkowe. Kwiatki są małe, białoróżowe, osadzone w nibyokółkach, w kątach liści. Kwitnie w lipcu. Cała roślina ma odcień zielonawo-szarawy z wyraźnymi, czerwonymi nabiegami antocyjanu.

 Odznacza się cierpkim, korzennym zapachem. System korzeniowy jest słabo rozwinięty. Należy do roślin owadopylnych, chętnie odwiedzanych przez pszczoły.

 

Surowcem jest ziele. Ścina się je na wysokości 7-8 cm od ziemi, w momencie pojawienia się kwiatów. Pierwsze cięcie wypada zwykle w lipcu, a drugie - pod koniec wegetacji (we wrześniu). Dla potrzeb własnego gospodarstwa można cząber ścinać sukcesywnie - w miarę potrzeby. Suszy się ziele w miejscu przewiewnym i ciepłym, jednak nie na słońcu, w temperaturze nie przekraczającej 30°C. Gdy jest już całkowicie wysuszone, ociera się liście od części zdrewniałych, które się odrzuca. Najlepiej robić to bezpośrednio przed użyciem, ponieważ w przeciwnym wypadku łatwo traci olejek.

Ziele cząbru otartego przechowuje się w szklanych naczyniach lub torbach papierowych.

 

Co zawiera?

 

Ziele cząbru zawiera olejki eteryczne, garbniki, śluzy, sole mineralne (kobalt, miedź, mangan, żelazo i w większych ilościach cynk) oraz żywice.

 

Mimo swego pochodzenia, cząber udaje się w Polsce dobrze i przystosowany jest do naszego klimatu.

 

 

Cząber znano i używano już w starożytności. Legiony rzymskie przeniosły go do północnej Europy. W średniowieczu uprawiany był u nas w ogrodach przyklasztornych, opisywany w kapitularzach i herbarzach. Marcin z Urzędowa pisze, iż: „cząber jest pospolite ziele, że je też w serzech jedzą w Polszcze". Wspomina go też Syreniusz. Ongiś wierzono w jego magiczną moc, jak również w to, że spożywanie cząbru pobudza do podejmowania szlachetnych czynów. Wchodził w skład tzw. afrodyzjaku. Był wówczas zarówno rośliną leczniczą, jak i przyprawową.

 

Właściwości i zastosowanie w lecznictwie domowym

 

Ziele cząbru ma działanie przeciwzapalne, antyseptyczne i wiatropędne. Działa także nieco obstrukcyjnie i przeciwbiegunkowo.

W warunkach domowych jest to środek pobudzający wydzielanie się soków żołądkowych, stosowany w nieżytach przewodu pokarmowego, przy niestrawności i wzdęciach. Przeciwdziała nadmiernej fermentacji. Polecany jest przez prof. Muszyńskiego na katar kiszek, jako mieszanka w równej ilości z zielem srebrnika i z o połowę mniejszą ilością korzenia rdestu wężownika, .w formie naparu pitego 2 razy dziennie po 1 szklance.

 

 Dla lepszego trawienia można też sporządzać napar z 10 g ziela cząbru na 1 szklankę wrzątku. Sporządzony w podobnej proporcji odwar stosowany bywa jako środek przeciw robakom.

Podobne działanie lecznicze ma również cząber spożywany jako przyprawa do potraw.

 

 

Zastosowanie   

 

W NASZEJ KUCHNI. W kuchni cząber może być stosowany tak w stanie świeżym, jak i suszony. Ma ostry, specyficzny smak, dodaje więc mdłym warzywom pikantności. Szczególnie nadaje się do warzyw strączkowych, takich jak fasola czy groch, stąd jego dawna nazwa: „ziele fasolowe" Dodaje smaku ziemniaczance, krupnikowi czy grochówce, babce ziemniaczanej, sałatkom, dziczyźnie i sosom. Naciera się nim tłuste, ciężko strawne mięsa, nie tylko duszone, lecz również pieczone na rożnie. Jest składnikiem pieprzów ziołowych i powszechnie znanej bułgarskiej czubrycy. Dodawany bywa do wędlin i do marynat. Olejek z cząbru używany jest także w różnych gałęziach produkcji spożywczej.


 

Źródło:

D. Tuszyńska-Kownacka, T. Starek, "Zioła w Polskim domu", Warszawa 1987r.

Dane techniczne

Waga 40
Kraj pochodzenia Polska
do góry
Sklep jest w trybie podglądu
Pokaż pełną wersję strony
Sklep internetowy Shoper.pl